Φωτογραφία: Νίκος Λουκά - food styling Λάουρα Κολοκασίδου
Η σπατάλη τροφίμων ξεκινά συχνά από μικρά καθημερινά λάθη: υπερβολικές αγορές, κακή αποθήκευση και ελλιπής προγραμματισμός.
Στο αφιέρωμα που ακολουθεί παρουσιάζουμε τις πιο συνηθισμένες αιτίες, μαζί με πρακτικές λύσεις, που βοηθούν κάθε νοικοκυριό να εξοικονομεί χρήματα, να αξιοποιεί καλύτερα τα τρόφιμα και να μειώνει το περιβαλλοντικό του αποτύπωμα.
Frittata με κολοκυθάκια, αναρή, ντοματίνια και αρωματικά
Υλικά που περιμένουν στο ψυγείο μπορούν να γίνουν ένα νόστιμο, χορταστικό πιάτο. Η frittata είναι το ιδανικό παράδειγμα του πώς η σωστή αξιοποίηση των υλικών μετατρέπει ό,τι κινδυνεύει να πεταχτεί σε ένα λαχταριστό γεύμα.
Πολλά τρόφιμα δεν χαλούν επειδή αγοράστηκαν σε μεγάλη ποσότητα, αλλά επειδή αποθηκεύτηκαν λάθος. Επίσης, κάποια συσκευασμένα προϊόντα χάλασαν επειδή μετά από την στιγμή που ανοίχτηκαν αποθηκεύτηκαν με λάθος τρόπο. Προτείνουμε τρόπους φύλαξης έτσι ώστε να παρατείνουμε τη ζωή φρέσκων αλλά και συσκευασμένων προϊόντων.
Φέτα σε άλμη. Φτιάχνουμε άλμη διαλύοντας χοντρό θαλασσινό αλάτι σε κρύο νερό και τοποθετούμε σε κλειστό δοχείο, έτσι ώστε να καλύπτει τη φέτα.
Σταφύλι στην κατάψυξη, στην ειδική σακούλα Lidl, για να χρησιμοποιήσουμε τις ρόγες σαν «παγάκια» σε λευκό κρασί
Φρέσκια αναρή τυλιγμένη σε χοντρό θαλασσινό αλάτι, για αποξήρανση στο ψυγείο (ακάλυπτη).
Ντομάτες ώριμες, τριμμένες ή αλεσμένες σε μπλέντερ. Μπορούμε ακόμη να τις κόψουμε και να τις βάλουμε στις ειδικές σακούλες Lidl, σε δόσεις μισού ή ενός κιλού, για να τις φυλάξουμε στην κατάψυξη και έτσι να έχουμε φρέσκιες για μαγείρεμα όποτε τις χρειαστούμε.
Φακές ή οποιαδήποτε άλλο όσπριο, φυλαγμένο σε δοχείο που κλείνει αεροστεγώς, μαζί με φύλλα δάφνης -ο πιο φυσικός τρόπος για να κρατήσουμε μακριά τυχόν έντομα κατά την αποθήκευση.
ΑΓΟΡΕΣ
Πριν πάμε για ψώνια εφαρμόζουμε «το κόλπο των 10 λεπτών», ελέγχοντας το ψυγείο και τα ντουλάπια μας, αφού συχνά μπορεί να ανακαλύψουμε ότι έχουμε ήδη αρκετά από αυτά που ετοιμαζόμασταν να αγοράσουμε. Αφού το κάνουμε, φτιάχνουμε λίστα με όσα πραγματικά χρειαζόμαστε. Προγραμματίζουμε 3-4 γεύματα της εβδομάδας, υπολογίζουμε σωστά τις ποσότητες, ιδιαίτερα στα προϊόντα με μικρή διάρκεια ζωής, και αποφεύγουμε τις περιττές αγορές, ακόμη κι όταν κάτι βρίσκεται σε προσφορά. Δεν προσπερνάμε τα «άσχημα» φρούτα και λαχανικά, αφού η εμφάνιση δεν καθορίζει τη γεύση ή την ποιότητά τους.
ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗ / ΦΥΛΑΞΗ
Η σωστή αποθήκευση μπορεί να κάνει τη διαφορά, αφού πολλά τρόφιμα δεν χαλούν επειδή αγοράστηκαν σε μεγάλη ποσότητα, αλλά επειδή φυλάχθηκαν λάθος. Στο ψυγείο δεν στριμώχνουμε τα προϊόντα. Τοποθετούμε σωστά τα τρόφιμα και κρατάμε τα ευπαθή μπροστά για να
καταναλώνονται πρώτα. Όσα είναι για την κατάψυξη τα τοποθετούμε έγκαιρα, πριν φτάσουν στα όρια τους, σε μερίδες (αντί για ολόκληρες ποσότητες) και με ετικέτα ημερομηνίας. Τέλος, στο ντουλάπι διατηρούμε τα ξηρά προϊόντα σε αεροστεγή δοχεία και εφαρμόζουμε τον κανόνα FIFO: ό,τι μπήκε πρώτο, χρησιμοποιείται πρώτο.
ΧΡΗΣΗ ΦΡΕΣΚΩΝ ΠΡΙΝ ΧΑΛΑΣΟΥΝ
Μην περιμένεις να χαλάσουν για να τα μαγειρέψεις. Η σωστή διαχείριση των τροφίμων δεν σταματά στην αγορά και την αποθήκευση· συνεχίζεται στην κουζίνα, όπου ακόμη και ένα προϊόν που έχει αρχίσει να ωριμάζει ή να χάνει τη φρεσκάδα του μπορεί να μεταμορφωθεί σε ένα νόστιμο πιάτο. Το σημαντικό είναι να αναγνωρίζουμε πότε ένα τρόφιμο είναι απλώς ώριμο και πότε δεν είναι πλέον ασφαλές για κατανάλωση.
Με λίγη φαντασία, πολλά τρόφιμα που θα κατέληγαν στα σκουπίδια μπορούν να αποκτήσουν μια δεύτερη, νόστιμη ζωή, με σύνθημα «Δεν είναι χαλασμένο. Είναι απλώς ώριμο». Ενδεικτικά, αναφέρουμε ότι οι μαλακές ντομάτες μπορούν να γίνουν από σάλτσα, μέχρι shakshuka και bruschetta, οι μπανάνες που ωρίμασαν μπορούσαν να μας δώσουν banana bread, pancakes αλλά και smoothies, τα μαραμένα μυρωδικά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για pesto, λαδολέμονο και άλλο dressing, τα λαχανικά που μαλάκωσαν γίνονται σούπα, ψητά και frittata, το ψωμί μιας ημέρας μετατρέπεται σε κρουτόν και φρυγανιά, τα ώριμα φρούτα παίρνουν δεύτερη ζωή ως κομπόστα, μαρμελάδα και crumble, ενώ τυχόν τυριά που περίσσεψαν προστίθενται σε πίτα, σε ζυμαρικά και σε ομελέτα. Πάντα, βέβαια, με την προϋπόθεση ότι το τρόφιμο έχει αποθηκευτεί σωστά και παραμένει ασφαλές για κατανάλωση.
Μην εμπιστεύεσαι μόνο τα μάτια σου
Οι ημερομηνίες στις συσκευασίες δεν σημαίνουν όλες το ίδιο. Η ένδειξη «ανάλωση έως» αφορά την ασφάλεια του τρόφιμου και χρησιμοποιείται κυρίως σε ευπαθή προϊόντα. Μετά την ημερομηνία αυτή, το τρόφιμο δεν πρέπει να καταναλώνεται, ακόμη κι αν φαίνεται ή μυρίζει φυσιολογικά. Αντίθετα, το «ανάλωση κατά προτίμηση πριν από» αφορά κυρίως την ποιότητα. Μετά την ημερομηνία, το προϊόν μπορεί να παραμένει ασφαλές, εφόσον έχει αποθηκευτεί σωστά, αλλά ενδέχεται να έχει χάσει μέρος της γεύσης, της υφής ή της φρεσκάδας του. Πριν πετάξουμε ένα τρόφιμο, λοιπόν, διαβάζουμε σωστά την ένδειξη και αξιολογούμε πώς έχει αποθηκευτεί.
